Bu dokümanda ne var? Bu doküman, Yükseköğretim Kurumları Sınavının (YKS) oturumlarını, hangi testlerde kaç soru sorulduğunu, sürelerini ve puanların nasıl hesaplandığını açıklıyor. Puan türleri, Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP), yerleştirme süreci ve velilerin sık karıştırdığı konular da sade bir dille ele alınıyor.
YKS Nedir?
YKS, üniversitelerin ön lisans ve lisans programlarına öğrenci yerleştirmek için Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yılda bir kez uygulanan sınavdır. Sınav genellikle haziran ayında, art arda iki günde yapılır.
- TYT (Temel Yeterlilik Testi): Birinci oturumdur. YKS'ye başvuran her adayın girmesi gerekir.
- AYT (Alan Yeterlilik Testleri): İkinci oturumdur. Sayısal, eşit ağırlık ve sözel puan türüyle öğrenci alan lisans programlarını hedefleyen adaylar girer.
- YDT (Yabancı Dil Testi): Üçüncü oturumdur. Yabancı dil puanıyla öğrenci alan programları hedefleyen adaylar girer.
- Sınav tarihleri, başvuru takvimi ve kurallar her yıl ÖSYM'nin yayımladığı kılavuzla duyurulur.
Oturumlar, Testler ve Süreler
Oturum ve süre | Test | Soru Sayısı |
|---|---|---|
TYT: 165 dakika, 120 soru | Türkçe | 40 |
Sosyal Bilimler (Tarih, Coğrafya, Felsefe, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi veya ek Felsefe soruları) | 20 | |
Temel Matematik | 40 | |
Fen Bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji) | 20 | |
AYT: 180 dakika, 160 soru | Türk Dili ve Edebiyatı - Sosyal Bilimler 1 | 40 |
Sosyal Bilimler 2 | 40 | |
Matematik | 40 | |
Fen Bilimleri | 40 | |
YDT: 120 dakika | Yabancı Dil | 80 |
AYT'de aday dört testin hepsini çözmek zorunda değildir. Hedeflediği puan türü için gerekli testlere odaklanır. Örneğin sayısal puan için Matematik ve Fen Bilimleri testleri kullanılır.
Not: Tablodaki bilgiler son yayımlanan resmî sınav modeline dayanmaktadır. 2027 kılavuzu yayımlandığında soru sayısı, süre ve tarih bilgilerinin kılavuzdan yeniden kontrol edilmesini öneriyoruz.
Puan Türleri
Puan türü | Hesaplamada kullanılan testler | Örnek program alanları |
|---|---|---|
TYT | Yalnızca TYT | Ön lisans programları |
SAY (Sayısal) | TYT + AYT Matematik ve Fen Bilimleri | Mühendislik, tıp, temel bilimler |
EA (Eşit Ağırlık) | TYT + AYT Matematik ve Türk Dili ve Edebiyatı - Sosyal Bilimler 1 | Hukuk, işletme, ekonomi, psikoloji |
SÖZ (Sözel) | TYT + AYT Türk Dili ve Edebiyatı - Sosyal Bilimler 1 ve Sosyal Bilimler 2 | Tarih, edebiyat, ilahiyat, bazı öğretmenlik programları |
DİL (Yabancı Dil) | TYT + YDT | Yabancı dil öğretmenliği, mütercim-tercümanlık, dil ve edebiyat bölümleri |
Not: Bir programın hangi puan türüyle öğrenci aldığı her yıl ÖSYM tercih kılavuzunda yer alır. Örnek alanlar genel fikir vermek içindir.
Puan Nasıl Hesaplanır?
- Net hesabı: Her testte doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılır. Yani dört yanlış cevap bir doğru cevabı götürür. Boş bırakılan soru neti azaltmaz.
- Standart puan: ÖSYM, netleri o yılki tüm adayların ortalama ve dağılımına göre standart puanlara dönüştürür. Bu nedenle aynı net, farklı yıllarda farklı puana karşılık gelebilir.
- TYT içindeki ağırlıklar: TYT puanında Türkçe ve Temel Matematik testleri yaklaşık üçte birer, Sosyal Bilimler ve Fen Bilimleri testleri yaklaşık altıda birer ağırlıkla yer alır.
- SAY, EA, SÖZ ve DİL puanları: Bu puan türlerinde TYT yüzde 40, AYT ya da YDT yüzde 60 oranında etkilidir. Bu yüzden TYT, lisans hedefleyen öğrenci için de önemlidir.
- Puanların hesaplanma şartı: Bir puan türünün hesaplanması için ilgili testlerde kılavuzda belirtilen en düşük ham puan şartının sağlanması gerekir. TYT'ye girmeyen adayın AYT ve YDT'ye dayalı puanları hesaplanmaz.
Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP)
- OBP, öğrencinin lise diploma notunun 100'lük sistemden 500'lük sisteme çevrilmesiyle elde edilir (diploma notu x 5).
- OBP, 0,12 katsayısıyla çarpılarak yerleştirme puanına eklenir. Örneğin diploma notu 80 olan bir öğrencinin OBP'si 400, yerleştirme puanına katkısı 48 puandır.
- Önceki yıl bir yükseköğretim programına yerleşmiş adaylarda bazı durumlarda bu katsayı düşürülür. Ayrıntılar kılavuzda açıklanır.
- Okul başarısının YKS'ye doğrudan bir katkısı vardır. Bu konu "Okul Başarısı ve YKS İlişkisi" dokümanında ayrıca ele alınmıştır.
Yerleştirme Nasıl Yapılır?
- Sonuçlar açıklandıktan sonra aday, ÖSYM'nin belirlediği tercih döneminde tercih listesini oluşturur.
- Yerleştirme; adayın yerleştirme puanına, tercih sırasına ve programların kontenjanlarına göre merkezi olarak yapılır.
- Bazı lisans programlarında (örneğin tıp, hukuk, mühendislik ve öğretmenlik gibi programlarda) tercih yapabilmek için belirli bir başarı sırası şartı aranabilir. Güncel şartlar tercih kılavuzunda yer alır.
- Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlara (beden eğitimi, güzel sanatlar gibi) başvuru için TYT puanı ve üniversitenin kendi yetenek sınavı birlikte değerlendirilir.
Doğru Bilinen Yanlışlar
Yaygın inanış | Doğrusu |
|---|---|
"TYT'de 150, AYT'de 180 barajı var." | Bu sabit baraj puanları 2022 YKS'den itibaren kaldırılmıştır. Ancak puanların hesaplanması için en düşük ham puan şartları ve bazı programlarda başarı sırası şartı devam etmektedir. |
"Lisans hedefliyorsam TYT önemli değil." | SAY, EA, SÖZ ve DİL puanlarında TYT yüzde 40 etkilidir. |
"Diploma notunun bir önemi yok." | OBP, 0,12 katsayısıyla yerleştirme puanına eklenir ve sıralamayı etkileyebilir. |
"Boş bırakmak da puan götürür." | Boş bırakılan soru neti azaltmaz. Neti azaltan yanlış cevaptır. |
"Deneme puanım YKS puanımı gösterir." | Deneme puanları o denemeye giren öğrenci grubuna göre hesaplanır. Gelişimi izlemek için değerlidir, birebir tahmin değildir. |
"YKS hazırlığı 12. sınıfta başlar." | TYT ve AYT'deki konuların önemli bir kısmı 9, 10 ve 11. sınıfta işlenir. |
Sık Sorulan Sorular
Soru: YKS'ye her yıl girilebilir mi?
Evet. Sınav yılda bir kez yapılır ve belirli bir yaş ya da giriş sayısı sınırı bulunmamaktadır. Başvuru koşulları kılavuzda yer alır.
Soru: Puan mı, sıralama mı önemli?
Tercihte asıl yol gösteren başarı sırasıdır. Puanlar yıldan yıla değiştiği için programların geçmiş yıllardaki başarı sıraları daha sağlıklı karşılaştırma imkânı verir.
Soru: Sonuçlar ve sınav bilgileri nereden takip edilir?
Başvuru, sınav giriş belgesi ve sonuçlar ÖSYM'nin resmî sistemleri üzerinden duyurulur.
Sık Yapılan Hatalar
Sık yapılan hata | Bunun yerine |
|---|---|
Sınav bilgisini sosyal medyadaki paylaşımlardan almak | ÖSYM kılavuzunu ve resmî duyuruları esas almak |
Eski baraj puanı bilgileriyle karar vermek | Güncel kılavuzdaki şartları kontrol etmek |
TYT'yi yalnızca ön lisans sınavı olarak görmek | TYT'nin lisans puanlarına da yüzde 40 etki ettiğini bilmek |
Okul notlarını önemsiz saymak | OBP katkısını hesaba katmak |
Rota'dan Not
Rota'da YKS'yi tek bir günün sınavı olarak değil, lise yılları boyunca kazanılan bilgi ve becerilerin bir göstergesi olarak ele alıyoruz. Velilerimizin sınav sistemini doğru tanıması, evde yapılan konuşmaların daha sakin ve gerçekçi olmasına yardım ediyor. Sınav sistemindeki her güncel değişikliği velilerimizle paylaşmaya devam edeceğiz.
İletişim
Bu dokümanla ilgili sorularınız ya da çocuğunuzla ilgili paylaşmak istediğiniz durumlar için Rota Eğitim Kurumları Rehberlik Servisi ile iletişime geçebilirsiniz. Görüşme talebinizi İletişim sayfamızdaki telefon, e-posta ve ön görüşme formu aracılığıyla iletebilir ya da kurumumuza uğrayabilirsiniz.
Rehberlik servisiyle görüşün ↗