Bu dokümanda ne var? YKS sonuçları açıklandıktan sonra yapılan tercihler, öğrencinin önümüzdeki yıllarını ve meslek yaşamını etkiler. Bu doküman, puan, başarı sırası ve yüzdelik dilimin tercihte nasıl kullanılacağını, üniversite türlerini, bölüm seçimini, tercih sıralamasının mantığını ve şehir ile barınma gibi faktörleri açıklıyor.
Puan, Başarı Sırası ve Yüzdelik Dilim
- Puan: Sınavın zorluğuna göre yıldan yıla değişir. Geçmiş yılların taban puanlarını bu yılın puanıyla doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.
- Başarı sırası: Adayın ilgili puan türünde tüm adaylar içindeki sıralamasıdır. Tercihte en sağlıklı karşılaştırma ölçütüdür.
- Yüzdelik dilim: Sıralamanın sınava girenlerin sayısına oranlanmış hâlidir ve genel konum hakkında fikir verir.
- Bir programın son birkaç yıldaki taban başarı sıralarına birlikte bakmak, tek bir yıla bakmaktan daha güvenilirdir. Kontenjan değişiklikleri de dikkate alınmalıdır.
Üniversite ve Program Türleri
Tür | Genel özellikleri |
|---|---|
Devlet üniversiteleri | Normal öğretim programlarında, normal öğrenim süresi içinde öğrenim ücreti alınmaz; ikinci öğretim programlarında ücret uygulanır |
Vakıf üniversiteleri | Ücretli programların yanında tam burslu ve indirimli kontenjanlar bulunabilir; burs koşulları her üniversitede farklıdır |
Lisans programları | Genellikle dört yıllık programlar; tıp gibi bazı programlar daha uzundur |
Ön lisans programları | İki yıllık programlar; TYT puanıyla öğrenci alır |
Yabancı dil hazırlık sınıfı | Bazı programlarda zorunlu ya da isteğe bağlı hazırlık yılı bulunur |
Uzaktan ve açıköğretim programları | Farklı öğrenim biçimleri; koşulları kılavuzda ayrıca belirtilir |
Not: Programların ücret, burs, hazırlık sınıfı ve özel koşulları her yıl yayımlanan ÖSYM tercih kılavuzunda yer alır. Tercih yapmadan önce bu bilgiler kılavuzdan kontrol edilmelidir.
Bölüm Seçimi
- Bölümün ders içeriği ve ilk yıl dersleri incelenmelidir. Bölüm adı ile gerçek içerik her zaman beklendiği gibi olmayabilir.
- Mezunların çalışma alanları ve meslekte gereken koşullar (staj, ek sınav, lisansüstü eğitim gibi) araştırılmalıdır.
- Bazı programlarda başarı sırası şartı ya da sağlık şartı gibi özel koşullar bulunur. Bu koşullar kılavuzdan kontrol edilmelidir.
- Aynı bölümün farklı üniversitelerdeki programları; eğitim dili, akademik kadro, olanaklar ve değişim programları açısından karşılaştırılabilir.
Tercih Mantığı
- Tercih sırası gerçek isteğe göre yapılmalıdır. Yerleştirmede aday, başarı sırasının yettiği en üst sıradaki tercihine yerleşir. Daha çok istenen program daha üste yazılmalıdır.
- Dengeli liste: Listede sıralamanın biraz üzerinde, sıralamaya yakın ve sıralamanın rahatça yettiği programların birlikte bulunması önerilir.
- Yalnızca istenen programlar: Gidilmek istenmeyen bir program listeye yazılmamalıdır; yerleşme durumunda bu program kaybedilecek bir yıl anlamına gelebilir.
- Tercih hakkı ve takvim: Son yıllarda adaylar en fazla 24 program tercih edebilmektedir. Tercih sayısı ve takvim her yıl ÖSYM tarafından duyurulur.
- Yerleşen adayın durumu: Bir programa yerleşip ertesi yıl yeniden sınava girmek, bazı durumlarda OBP katkısını azaltabilir. Bu kural kılavuzdan kontrol edilmelidir.
Şehir ve Barınma
- Öğrencinin aileden uzakta yaşamaya ne kadar hazır olduğu birlikte değerlendirilmelidir.
- Şehrin yaşam maliyeti, ulaşım ve aileye uzaklık bütçe ve iyi oluş açısından önemlidir.
- Devlet yurtları, üniversite yurtları ve özel yurt seçenekleri ile başvuru dönemleri önceden araştırılmalıdır.
- Şehir ve barınma, bölüm tercihinin önüne geçmemeli; ancak karar verirken mutlaka hesaba katılmalıdır.
İlgi, Hedef ve Tercihin Uyumu
- Kararın asıl sahibi öğrencidir. Veli, bilgi sağlayan ve birlikte düşünen taraftır.
- Puanı yettiği için ilgisiz bir bölüm seçmek, ileride bölüm değişikliği ya da isteksizlik sorunlarına yol açabilir.
- Öğrencinin hedeflerine ve "Alan Seçimi ve Meslek Hedefi Belirleme" dokümanında ele alınan değerlendirmelere geri dönmek yararlıdır.
Sık Yapılan Hatalar
Sık yapılan hata | Bunun yerine |
|---|---|
Yalnızca taban puanlara bakmak | Birkaç yılın başarı sıralarını incelemek |
İstenen programı garantiye almak için alta yazmak | Tercih sırasını gerçek isteğe göre yapmak |
Gidilmek istenmeyen programları listeye eklemek | Yalnızca gidilmek istenen programları yazmak |
Kararı yalnızca çevrenin önerisine göre vermek | Öğrencinin ilgisini ve programın içeriğini birlikte değerlendirmek |
Rota'dan Not
Rota rehberlik servisi olarak sonuçlar açıklandıktan sonra öğrencilerimiz ve velilerimizle tercih görüşmeleri yapıyoruz. Bu görüşmelerde başarı sırası kadar öğrencinin ilgi alanlarını, hedeflerini ve yaşam koşullarını da konuşuyoruz. Tercih listesi son hâline gelmeden önce bizimle paylaşmanızı öneririz.
İletişim
Bu dokümanla ilgili sorularınız ya da çocuğunuzla ilgili paylaşmak istediğiniz durumlar için Rota Eğitim Kurumları Rehberlik Servisi ile iletişime geçebilirsiniz. Görüşme talebinizi İletişim sayfamızdaki telefon, e-posta ve ön görüşme formu aracılığıyla iletebilir ya da kurumumuza uğrayabilirsiniz.
Rehberlik servisiyle görüşün ↗